مجموعه: خواص مواد غذایی

یکی از انواع پرطرفدار در کشور ما سرکه سیب است؛ در حالی که سرکه ی انواع میوه ها در کشورهای اروپایی و سرکه ی برنج در جنوب و شرق آسیا، به ویژه چین و ژاپن، طرفداران بیشتری دارد.

سرکه نارگیل هم یک محصول تخمیری است که از آب نارگیل به دست می آید و در فیلیپین مورد استفاده قرار می گیرد.

سرکه خرما و نیشکر هم در دنیا تولید می شوند که شاید ما خیلی با آن آشنا نباشیم اما آنچه می خواهیم اینک به آن بپردازیم، سرکه بالزامیک است که چند سالی است در کشور ما محبوبیت یافته و وارد برنامه غذایی مان شده است.

سرکه الزامیک - سرکه بالزامیک از احیا شدن آب نوع خاصی از انگور شیرین که جوشیده شده و کاملاً پخته شده است، تهیه می شود و فرآیند تهیه ی آن با بقیه انواع سرکه تا حدی متفاوت است.

بالزام در لغت به معنای رزین هایی با ساختار حلقوی است که دارای مقادیر قابل توجهی از چند نوع از اسیدها مانند اسید بنزوییک هستند.

به طور کلی ماده اولیه سرکه بالزامیک، انگور سفید است. البته در تولید آن می توان از مجموعه ای از میوه هایی مثل سیب، گیلاس، گلابی و زردآلو هم استفاده کرد. اما در پاسخ به این که این سرکه به چه نحوی تولید می شود، باید گفت وقتی میوه ها چیده می شوند، به وسیله ی دستگاه های مخصوصی تحت فشار قرار گرفته و آب آن ها گرفته می شود. آب انگور سفید یا سایر میوه ها حرارتی حدود ۸۰ درجه سانتی گراد (به مدت طولانی) می بینند تا در نهایت، برخی باکتری ها که در انگور موجود است، از بین برود.

در سرکه بالزامیک یک سری ترکیبات وجود دارد که می تواند میزان حساسیت به انسولین را در افراد بالا ببرد؛ یعنی این که باعث می شود انسولین بهتر در بدن عمل کرده و قند را به داخل سلول هدایت کند و در نهایت برای کنترل قند خون در افرادی که یا دیابت دارند یا در مرحله پیش از دیابت هستند، مفید واقع شود بعد در انتهای حرارت، شکر موجود اندازه گیری می شود. تقریباً هر ۱۰۰ لیتر آب انگور به ۶۰ لیتر سرکه تبدیل می شود و بعد از جوشانده شدن برای چند ساعت با باقی عصاره ها مخلوط شده و داخل کانترهای بزرگ چوبی از جنس درخت زردآلو یا توت ریخته می شود و چند سال در این خمره ها باقی می ماند. این موضوع که قیمت سرکه بالزامیک در مقایسه با سایر سرکه ها تا این حد بالاست، شاید به همین دلیل است که سرکه اصل بالزامیک حداقل به ۱۵ تا ۲۰ سال استراحت نیاز دارد تا بتواند به سر میز هر یک از ما برسد.

سرکه بالزامیک سه نوع دارد، نوعی که به شکل سنتی در بعضی شهرهای ایتالیا تهیه می شود، نوعی که به شکل صنعتی و تجاری تهیه می شود و نوع سوم که مخلوطی از این دو است.

● ۶ نکته درباره سرکه بالزامیک

اما فواید تغذیه ای ویژه ای برای این نوع از چاشنی عنوان شده که عبارتند از:

۱) سرکه بالزامیک دارای گروهی از آنتی اکسیدان ها است که به آن ها ترکیبات پلی فنولی گفته می شود. ما حداقل ۸ نوع آنتی اکسیدان پلی فنولی در سرکه بالزامیک داریم. پلی فنول ها رادیکال های آزاد تولید شده در بدن را خنثی می کنند و تمامی انواع آن ضدسرطان بوده در نتیجه عملکرد سیستم ایمنی بهبود می یابد. از این رو سرکه بالزامیک می تواند خواص ضدمیکروبی و ضدعفونی کنندگی داشته باشد.

در قدیم از این سرکه برای درمان عفونت های ویروسی و باکتریایی و ضدعفونی کردن زخم ها استفاده می شده است.

یادتان نرود که سرکه بالزامیک خاصیت ضدقارچی هم دارد و به ویژه در خانم هایی که مبتلا به عفونت های دستگاه تناسلی و مجاری ادراری اند، می تواند به پیشگیری از شدت یافتن این نوع عفونت کمک کند. پس چه بهتر که حداقل خانم های خانه این چاشنی را در سفره ی غذای خود جای دهند.

از طرفی وقتی این پلی فنول ها وارد معده می شوند، معده را تحریک به ترشح اسید کرده و به هضم مواد غذایی به ویژه پروتئین ها کمک می کنند. در نتیجه، توصیه می شود اگر غذاهای گوشتی مصرف می کنید برای هضم راحت تر گوشت، سرکه ی بالزامیک بخورید.

۲) سرکه بالزامیک از انگوری تهیه می شود که این نوع از انگور حاوی گروهی از فلاونوییدها است. این گروه از فلاونوییدها به علت داشتن خاصیت آنتی اکسیدانی می توانند عملکرد ضد پیری سلول های بدن، ضدسرطان و ضدبیماری های قلبی عروقی داشته باشند.

۳) همه ی انواع سرکه چون اسیداستیک دارند تا حدی به کاهش چربی خون کمک می کنند و سبب پایین آمدن کلسترول و تری گلیسیرید در افرادی می شوند که چربی خون بالایی دارند یا مستعد ابتلا به چربی خون بالا هستند.

نکته ی دیگر این که تمامی انواع سرکه از جمله سرکه بالزامیک سبب کاهش اشتها شده و میل سیری را القا می کنند؛ یعنی وقتی فردی سرکه بالزامیک را که عمدتاً با سالاد یا غذاهای سرد مصرف می شود، می خورد؛ تا حدی اشتهایش کاهش یافته و مصرف آن یکی از راه های موثر برای کم کردن وزن در افرادی است که رژیم کاهش وزن دارند.

۴) سرکه بالزامیک در محیط معده، حالت اسیدی ایجاد می کند. به طور معمول در افراد جوان و سالم، محیط معده به اندازه کافی اسیدی است اما در افرادی که به هر علت ترشح اسید معده ی آن ها کاهش یافته است مانند افراد سالمند یا کسانی که قسمتی از معده آن ها با عمل جراحی برداشته شده است، استفاده از این سرکه به اسیدی تر شدن محیط معده کمک می کند و در نتیجه فرآیند هضم و جذب بسیاری از مواد مغذی بهبود می یابد.

همچنین این محیط اسیدی جذب عناصری مثل کلسیم و آهن را افزایش می دهد. بنابراین کسانی که دچار کم خونی و فقر آهن هستند، می توانند همراه با گوشت قرمز مختصری سرکه بالزامیک استفاده کنند تا جذب آهن گوشت افزایش یابد.

۵) در برخی منابع دیده شده در سرکه بالزامیک یک سری ترکیبات وجود دارد که می تواند میزان حساسیت به انسولین را در افراد بالا ببرد؛ یعنی این که باعث می شود انسولین بهتر در بدن عمل کرده و قند را به داخل سلول هدایت کند و در نهایت برای کنترل قند خون در افرادی که یا دیابت دارند یا در مرحله پیش از دیابت هستند، مفید واقع شود.

۶) از این نوع سرکه می توان به میزان چند قاشق مرباخوری در سالاد استفاده کرد. مخلوط سرکه بالزامیک و روغن زیتون یک سس مغذی و سالم برای مصرف سالادها معرفی می شود.

استفاده از این نوع سرکه یا سایر انواع سرکه ها در افرادی که مبتلا به رفلاکس یا برگشت اسید معده از معده به طرف مری هستند و دچار سوزش سر دل و ترش کردن می شوند، مناسب نیست. همچنین در افرادی که به انواعی از انگور حساسیت دارند، استفاده از این نوع سرکه باید با احتیاط صورت گیرد.

● تعادل فراموش نشود

با همه ی خواص ارزشمندی که این نوع سرکه دارد، مصرف افراطی آن می تواند به مرور زمان، به دلیل بالا بودن میزان اسیدیته، زخم هایی را در ناحیه دهان و مری ایجاد کند و سبب کاهش پتاسیم خون شود. کاهش پتاسیم خون، خود بروز مشکلات عملکردی قلب را به دنبال دارد. به علاوه، در درازمدت این اسیدی شدن خون، پوکی استخوان را در پی خواهد داشت. در ضمن، دیده شده برخی افراد صبح ناشتا، سرکه سیب می خورند با این استدلال که به کاهش وزنشان کمک می کند.

به طور کلی ماده اولیه سرکه بالزامیک، انگور سفید است. البته در تولید آن می توان از مجموعه ای از میوه هایی مثل سیب، گیلاس، گلابی و زردآلو هم استفاده کرد .

باید در اینجا به این نکته اشاره کنیم که این موضوع به هیچ عنوان پایه و اساس علمی نداشته و گرچه سبب کاهش اشتها می شود اما چربی سوز نبوده و سبب لاغری نمی شود.

تحقیقات نشان داده اند، افرادی که قرص های سرکه سیب می خورند (روزی ۳ عدد) نه تنها لاغر نمی شوند، بلکه پتاسیم خونشان نیز کاهش یافته و در نهایت، دچار پوکی استخوان می شوند. علاوه بر همه این ها، مصرف سرکه به سالمندان و کسانی که مبتلا به زخم مری یا دهان هستند نیز توصیه نمی شود.

● محتویات ۱۰۰ گرم سرکه بالزامیک

▪ کربوهیدرات ۱۷ گرم

منبع: beytoote.com

دوشنبه 6 خرداد 1392 - 08:07:15 | کد مطلب: 215907 چاپ

آشنایی با انواع سرکه و خواص آن

تغذیه > خواص خوراکی‌ها - همشهری آنلاین:

سرکه نوعی مایع اسیدی است که از تخمیر اتانول (الکل اتیلیک) به دست می‌آید و حاوی اسید استیک (اسید اتانولیک) است.

غلظت اسید استیک در سرکه‌های خوراکی موجود در بازار که بیشتر مصرف آشپزخانه‌ای دارند، بین 4 تا 8 درصد و سرکه‌هایی که برای تهیه ترشیجات استفاده می‌شوند، تا 18 درصد می‌باشد. سرکه طبیعی همچنین حاوی مقدار کمی اسید تارتریک، اسید سیتریک و دیگر اسیدهای گیاهی است. سرکه از زمان باستان مورد استفاده بوده و یکی از مواد مهم آشپزی در اروپا و آسیا می‌باشد.

سرکه سیاه شرق آسیا

سرکه سیاه چینی که نوعی سرکه کهنه حاصل از برنج، گندم، ارزن و ذرت خوشه‌ای یا مخلوطی از آن‌ها است، سیاه‌رنگ است و مزه مالت دارد. به این نوع سرکه می‌توان قند، ادویه‌جات و رنگ کارامل اضافه کرد. معمولی‌ترین نوع این سرکه، زین جیانگ، نام شهری (در کشور چین) می‌باشد و در هنگ‌کنگ نیز تولید می‌شود.

سرکه مشابهی با رنگ روشن‌تر که از برنج ژاپن تهیه می‌گردد، به نام کوروزو مشهور است. این نوع سرکه که از سال 2004 میلادی به بازار ارائه شده با ادعای نوشابه خوب سلامتی و داشتن مقدار زیاد اسیدهای آمینه، از سوی سازندگان آن معرفی شده است.

سرکه برنج

سرکه برنج در آشپزی شرق و جنوب شرقی آسیا بسیار معمول است. این سرکه به رنگ‌های سفید، زرد کمرنگ، قرمز و یا سیاه وجود دارد. نوع سرکه قرمز به‌طور سنتی رنگ می‌شود و نوع سیاه که در چین معمول است از برنج گلوتنی تهیه می‌گردد. سرکه سیاه برنج به‌طور گسترده در شرق آسیا مصرف دارد. سرکه سفید برنج اسیدیته ضعیفی دارد و تقریباً بی‌مزه است. بعضی از سرکه‌های برنج تقریباً شیرینند و گاهی با افزودن ادویه‌جات مختلف به آن طعم‌های مختلف می‌دهند.

مالت

سرکه مالت از جو تهیه می‌گردد. در این روش نشاسته به مالتوز، سپس به آبجوی قوی و در نهایت به سرکه تبدیل می‌شود. رنگ این نوع سرکه قهوه‌ای روشن است.

میوه‌ها

اصولاً سرکه‌هایی که از میوه‌جات مختلف از جمله سیب، به ، تمشک ، انگور فرنگی سیاه و گوجه‌فرنگی به دست می‌آیند، بدون افزودنی و دارای مزه‌های اصلی و اولیه هستند.

سرکه نیشکر

از عصاره گیاه نیشکر به دست می‌آید. این نوع سرکه در فیلیپین (به‌خصوص شمال فیلیپین)، فرانسه و آمریکا بیشتر معمول است و رنگ آن زرد پررنگ یا قهوه‌ای طلایی، با مزه مطبوع است. این سرکه شباهتی به سرکه برنج دارد ولی چون باقی مانده قندی در آن وجود ندارد، ترش می‌باشد. این نوع سرکه اکثراً با نام و برچسب Sukang maasim به معنی «سرکه ترش به فروش می‌رسد.»

سرکه کشمش

این سرکه که از کشمش بدست می‌آید، در ترکیه تولید می‌شود و به نام «خل عنب» که در عربی به معنی سرکه انگور است، مشهور می‌باشد. سرکه کشمش اکثراً در آشپزی خاورمیانه مصرف دارد و دارای رنگ قهوه‌ای کدر با مزه ملایم است.

سرکه خرما

این نوع سرکه به طور سنتی در نواحی خاورمیانه تهیه و مصرف می‌شود.

سرکه عسل

سرکه حاصل از عسل به دلیل گرانی آن کمیاب است. سرکه عسل تجارتی محصولی از ایتالیا و فرانسه می‌باشد.

سرکه بالزامیک

نوعی سرکه کهنه و معطر سنتی ایتالیایی است که از آب غلیظ انگور سبز به دست می‌آید. این نوع سرکه رنگ قهوه‌ای تیره و مزه‌ای قوی دارد. گاهی این سرکه را برای چند سال در بشکه‌های چوبی که از چوب درختان بلوط، شاه‌بلوط، گیلاس ، توت، سرو، آکاسیا و درخت زبان گنجشک ساخته شده‌اند به عمل می‌آورند.

بهترین نوع سرکه بالزامیک مربوط به ایتالیا است. نوع ارزان‌تر سرکه بالزامیک که در دیگر نقاط جهان تولید می‌شود، از قرن بیستم به بعد در بازارهای جهان عرضه شد. اصولاً عمر سرکه‌های بالزامیک واقعی بین 12 تا 25 سال می‌باشد. سرکه‌های بالزامیک حتی با قدمت صد ساله وجود دارند که خیلی گران‌قیمت هستند.

سرکه تقطیرشده

سرکه‌ای است که تقطیر شده و در نتیجه بی‌رنگ است. غلظت اسید استیک این نوع سرکه 5 تا 8 درصد می‌باشد. این سرکه که به سرکه سفید نیز معروف است، در آزمایشگاه‌ها، موارد طبی، تهیه ترشیجات و آشپزی مصرف دارد.

اصطلاح سرکه تقطیرشده گاهی برای سرکه‌هایی که اسید استیک آن بین 5 تا 20 درصد می‌باشد به کار می‌رود. این نوع سرکه‌ها را از نیشکر و یا تولیدات شیمیایی اسید استیک تهیه می‌کنند.

سرکه نارگیل

سرکه نارگیل از تخمیر آب نارگیل به دست می‌آید و به طور وسیع در جنوب شرق آسیا و به خصوص فیلیپین که مهم‌ترین تولیدکننده آن است، استفاده می‌شود. این نوع سرکه که در آشپزی هندی‌ها معمول است رنگ سفید ابری با مزه تند، اسیدی و کمی مخمری نیشکری دارد.

کیوی

یکی از محصولات فرعی میوه کیوی در سطح تجارتی، سرکه آن است. اصولاً مازاد کیوی یا محصولاتی را که بیم از بین رفتن یا زیاد رسیدن آن باشد، به سرکه تبدیل می‌کنند. یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان سرکه کیوی کشور نیوزلند می‌باشد. چین از سال 1990 برای مصرف داخلی اقدام به تولید سرکه کیوی نموده است.

سرکه‌های معطر

عمومی‌ترین سرکه‌های معطر با مزه‌های متنوع، از تمشک، قره‌قاط و انواع انجیر به دست می‌آید. همچنین برای طعم و بوی این نوع سرکه‌ها از پرتقال قرمز و هلو نیز استفاده می‌شود.

برای معطر کردن سرکه‌ها، به‌خصوص در خاورمیانه، از گیاهانی مانند آویشن و مرزنجوش استفاده می‌کنند. برای تهیه این گونه سرکه‌ها می‌توان گیاهان خشک یا تازه معطر به سرکه افزود و آن را برای مدتی کنار گذاشت تا رایحه گیاه در سرکه بپیچد.

امکان کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید خون

در سال 2006 میلادی اثر کاهش کلسترول و تری‌گلیسرید سرکه به‌طور قابل توجهی در موش‌های آزمایشگاهی مشاهده شده است. مشابه این آزمایش روی انسان نیز انجام و کاهش مرگ و میر در بعضی امراض قلبی با مصرف سرکه در افراد داوطلب مشاهده شده است. احتمال اثر سرکه در موارد مذکور در انسان وجود دارد.

کنترل قند خون در افراد دیابتی

قبل از تولید داروهای کاهش‌دهنده قند خون، افراد دیابتی برای کاهش قند خون از سرکه استفاده می‌کردند. مصرف حدود 20 میلی‌لیتر یا دو قاشق غذاخوری سرکه به همراه غذا یا در طول رژیم روزانه می‌تواند قند خون افراد دیابتی و سالم را پایین بیاورد. مصرف سرکه در بعضی افراد می‌تواند تا 30 درصد قند خون آن‌ها را کاهش دهد.

کنترل رژیم غذایی

مجموعه‌ای از آزمایش‌ها نشان داده است که مصرف سرکه به همراه غذا باعث احساس سیری و در نتیجه کاهش مصرف غذا می‌گردد.

عفونت‌ها

سرکه به عنوان یک ضدعفونی‌کننده از زمان بقراط که در سال‌های 377 تا 460 قبل از میلاد می‌زیست، به کار می‌رفت. این دانشمند سرکه را برای برطرف کردن سرفه‌های پایدار توصیه می‌کرد. باور عمومی بر این است که سرکه خاصیت ضدعفونی‌کنندگی دارد. در حالی که سرکه می‌تواند به عنوان ضد میکروب برای پاک کردن سطوح پخت آشپزخانه و محل‌های شستشو به کار رود، مطالعات نشان داده است که مصرف خوراکی و موضعی آن دارای خاصیت از بین برنده عفونت‌ها، قارچ‌ها و شپش نیست.

پاک‌کنندگی

سرکه سفید اکثراً به عنوان پاک‌کننده لوازم خانگی مصرف دارد. این امر به علت خاصیت اسیدی آن می‌باشد که می‌تواند مواد معدنی (جرم) لوازم شیشه‌ای، کتری، قوری، دستگاه قهوه‌جوش و سطوح صاف و صیقلی را حل کند. اصولاً سرکه را باید با آب رقیق کرد تا دیواره این وسایل آسیب نبیند. سرکه یکی از بهترین حلال‌ها برای پاک کردن رزین‌های اپوکسی، حتی انواع سخت‌شده است.

روزنامه مچاله شده آغشته به سرکه برای پاک کردن سطوح شیشه و آینه، به‌خصوص وقتی چرب هستند، هنوز از روش‌های سنتی در انگلستان می‌باشد. برای پاک و براق کردن اشیای برونزی (برنجی) می‌توان از سرکه استفاده نمود. جدیداً سرکه به عنوان محلول سبز برای تمیز کردن بیشتر لوازم خانگی در بازار ارائه می‌شود. به عنوان نمونه برای تمیز کردن محل ادرار حیوانات دست‌آموز و یا به عنوان علف‌کش مورد استفاده است.

منبع: دنیای تغذیه - دکتر محمد حسین صالحی سورمقی

در همین زمینه:

منبع: hamshahrionline.ir

عبارات مشایه
مطالب مرتبط :